Co to jest łysienie uniwersalne? Przyczyny i leczenie

Co to jest łysienie uniwersalne?

Łysienie uniwersalne jest najrzadszą postacią łysienia plackowatego. Usuwa wszystkie włosy z ciała - owłosioną skórę głowy (brwi), rzęsy, ramiona, nogi, klatkę piersiową i okolice łonowe - w całkowitej, często trwałej utracie. Kierowca jest autoimmunologiczny: limfocyty T układu odpornościowego mylą mieszki włosowe z obcymi najeźdźcami i atakują je, całkowicie zatrzymując produkcję włosów.

Jak różni się od innych form

Łysienie plackowate zwykle powoduje niejednolite łysienie, a łysienie całkowite prowadzi dalej - całkowitą utratę włosów na skórze głowy. Łysienie uniwersalne wykracza poza, usuwając wszystkie włosy na ciele. Choroba dotyka około 1 na 500 000 osób na całym świecie. Początek choroby może wystąpić w każdym wieku, ale większość przypadków pojawia się przed 30 rokiem życia. Zdiagnozowano dzieci w wieku 2 lat.

Badacze nie zrozumieli jeszcze w pełni mechanizmów. Około 20% pacjentów ma łysienie plackowate w wywiadzie rodzinnym, więc genetyka wyraźnie odgrywa rolę. Niektóre geny związane z chorobą autoimmunologiczną (HLA klasy II) występują częściej u osób z łysieniem uniwersalnym. Nie udowodniono żadnej pojedynczej przyczyny (ale potencjalne czynniki wywołujące obejmują infekcje wirusowe)stresu lub zmian hormonalnych.

Co dzieje się w ciele?

Po uruchomieniu cykl ataku staje się samonapędzający, a sygnały zapalne (interferon-gamma i interleukiny) zalewają mikrośrodowisko mieszków włosowych. Mieszek kurczy się i wchodzi w fazę spoczynku. W przypadku universalis atak immunologiczny jest tak rozległy, że organizm nie jest już w stanie wytworzyć znacznego wzrostu włosów. Mieszki włosowe pozostają żywe, ale pozostają zablokowane w fazie telogenu (spoczynku) lub katagenu (regresji). Ponieważ mieszki włosowe nie ulegają zniszczeniu, stan jest technicznie odwracalny, ale spontaniczny odrost jest rzadki – w mniej niż 10% przypadków całkowite wyzdrowienie następuje bez leczenia.

Pacjenci zwykle doświadczają nagłego, szybkiego wydalania w ciągu tygodni lub miesięcy. Wypadanie włosów jest niebliznowate - skóra wygląda normalnie (gładko)i jest wolna od stanów zapalnych. Zmiany paznokci - wżery lub przerzedzenie - występują u około 10-20% pacjentów, wskazując na ten sam proces autoimmunologiczny.

Co powoduje łysienie uniwersalne?

Łysienie uniwersalne jest chorobą autoimmunologiczną. Własny układ odpornościowy organizmu przez pomyłkę atakuje mieszki włosowe. Zamiast polować na wirusy lub bakterie, włącza zdrowe mieszki włosowe.

Mechanizm ten jest dość specyficzny, a białe krwinki (zwłaszcza limfocyty T)naciekają pęcherzyki. Wywołują reakcję zapalną, która zatrzymuje produkcję włosów. Ale sam mieszek nie jest zniszczony. Zatrzymuje się, zamrożony w połowie cyklu. To wyjaśnia, dlaczego choroba może (w rzadkich przypadkach)ustąpić samoistnie.

To, co kieruje te limfocyty T do niewłaściwych komórek, nie jest w pełni zrozumiałe. Genetyka ładuje pistolet.

Około jedna na pięć osób z łysieniem uniwersalnym ma bliskiego członka rodziny z jakąś postacią tego schorzenia. Naukowcy powiązali z nim kilka wariantów genów, zwłaszcza w regionach PTPN22 i IL2RA. Geny te pomagają regulować aktywność immunologiczną, a niewielka zmiana w tych genach może zwiększyć ryzyko.

Mimo to u większości osób z tymi wariantami genów nigdy nie rozwija się universalis. Wyzwalacz jest często czynnikiem środowiskowym.

Pewną rolę odgrywają czynniki środowiskowe. Ciężka infekcja wirusowa, taka jak grypa, wirus Epsteina-Barra lub COVID-19, może wywołać atak autoimmunologiczny u osoby predysponowanej genetycznie. Opisy przypadków wiążą również uraz fizyczny (poważny zabieg chirurgiczny)i skrajny stres emocjonalny z wystąpieniem łysienia uniwersalnego.

Znane wyzwalacze obejmują:

• Ciężka choroba , układ odpornościowy ulega nadmiernej korekcie po zwalczeniu patogenu.

• Zmiany hormonalne , ciąża lub poród czasami poprzedzają wystąpienie choroby.

• Niektóre leki , leki przeciwmalaryczne i niektóre leki obniżające ciśnienie krwi zostały powiązane z rozwojem łysienia uniwersalnego.

Łysienie uniwersalne nie jest zaraźliwe. Nie można go przenosić z jednej osoby na drugą.

Nie istnieje jeszcze jedna, kompletna odpowiedź. Choroba znajduje się na przecięciu odziedziczonego ryzyka i zewnętrznego kick-startu, który z przyczyn nie do końca poznanych kieruje układ odpornościowy na bardzo specyficzną ścieżkę destrukcyjną.

Objawy i diagnoza

Najbardziej widocznym objawem łysienia uniwersalnego jest całkowita utrata włosów na całym ciele. Wypadanie włosów obejmuje skórę głowy, brwi, rzęsy, brodę, pachy, włosy łonowe, a nawet delikatne włosy welusowe na rękach i nogach. W przeciwieństwie do łysienia typu męskiego (które można opisać w przewidywalnej skali Norwooda), łysienie uniwersalne atakuje wszędzie na raz. Niektórzy pacjenci zgłaszają szybki okres linienia trwający 4-6 tygodni. Inni budzą się pewnego ranka i zauważają grudki na poduszce. Zanim włosy wypadną, skóra głowy może być lekko tkliwa lub mrowiona, co oznacza, że ​​układ odpornościowy atakuje mieszki włosowe.

Około 10-20% przypadków dotyczy również zmian paznokci. Należą do nich wżery (drobne wgniecenia), szorstkość lub grzbiety biegnące wzdłuż płytki paznokcia. Poziome rowki znane jako linie Beau mogą pojawić się kilka tygodni po epizodzie złuszczania. Ponieważ wskazują na proces autoimmunologiczny, a nie na infekcję grzybiczą lub niedobór witamin, te zmiany w paznokciach służą jako przydatna wskazówka diagnostyczna.

Jak lekarze potwierdzają diagnozę

Żadne pojedyncze badanie krwi nie może zdiagnozować łysienia uniwersalnego. Dermatolodzy diagnozują ją poprzez połączenie badania klinicznego i wywiadu pacjenta. Kluczowym objawem jest całkowita utrata włosów bez widocznych blizn lub stanu zapalnego skóry. Lekarz może delikatnie pociągnąć za kilka pozostałych włosów; jeśli wyjdą łatwo, choroba jest nadal aktywna. Za pomocą dermoskopu - ręcznej soczewki powiększającej - lekarz identyfikuje wykrzykniki i żółte kropki w otworach mieszków włosowych, oba klasyczne wskaźniki.

Jeśli diagnoza pozostaje niepewna, można wykonać biopsję skóry głowy. Patolodzy szukają nacieku limfocytarnego wokół cebulek włosów, opisywanego jako wzór „roju pszczół”. Badanie krwi stosuje się w celu wykluczenia innych schorzeń, takich jak choroby tarczycy, toczeń, kiła, niedobór żelaza i zaburzenia równowagi hormonalnej. Standardowe testy obejmują panele tarczycy, przeciwciało przeciwjądrowe (ANA), witaminę D, ferrytynę i morfologię krwi.

Czy Alopecia Universalis odchodzi?

Łysienie uniwersalne jest na ogół chorobą przewlekłą. Rzadko ustępuje samoistnie. Samoistne ustąpienie jest rzadkie. Pełna spontaniczna remisja (całkowity odrost bez leczenia) występuje u około 10 do 20 procent pacjentów w ciągu dziesięciu lat. Prawdopodobieństwo znacznie spada, jeśli utrata włosów trwa łącznie dłużej niż dwa lata.

Rokowanie pacjenta zależy od kilku czynników. Dzieci, u których rozwinie się łysienie uniwersalne, mają zwykle mniejszą szansę na odrost w porównaniu z dorosłymi z krótszym wywiadem utraty. Dodatkowym czynnikiem jest przebyta w rodzinie choroba autoimmunologiczna. W przeglądzie z 2018 r. dotyczącym terapii dermatologicznej zauważono, że ciągła, nieleczona aktywność przez pięć lub więcej lat sprawia, że trwały odrost jest mało prawdopodobny.

Ale „odejście” to nie to samo, co „bycie kontrolowanym”. W przypadku łysienia uniwersalnego leczenie może wywołać porost nowych włosów, nawet jeśli schorzenie rzadko znika trwale. Doustne inhibitory JAK, takie jak baricytynib (Olumiant) i ritlecitinib (Litfulo), przyniosły wymierne wyniki w badaniach klinicznych. W badaniu III fazy przeprowadzonym w 2023 r. około 30% pacjentów z ciężkim łysieniem plackowatym, w tym łysieniem plackowatym, odzyskało co najmniej 80% pokrycie skóry głowy po 36 tygodniach stosowania baricytynibu. Ale utrzymanie wymaga ciągłego leczenia. Po odstawieniu leku atak odpornościowy zwykle powraca w ciągu kilku miesięcy.

Niektórzy pacjenci próbują również miejscowej immunoterapii, kortykosteroidów lub uczulaczy kontaktowych, a wyniki są zmienne i żaden z nich nie kwalifikuje się jako lek. Ponieważ układ odpornościowy zachowuje pamięć, każdy odrost jest często kruchy. Stres (choroba)lub zmiana leków mogą wywołać kolejny cykl utraty włosów.

Łysienie uniwersalne rzadko ustępuje samoistnie. Jednak przy aktywnym leczeniu wielu pacjentów osiąga znaczący, a czasami dramatyczny odrost skóry głowy i włosów na ciele. Realistyczne oczekiwania są niezbędne: leczenie może stłumić chorobę, a nie ją wyeliminować.

Opcje leczenia łysienia zwykłego

Leczenie łysienia uniwersalnego pozostaje niezwykle trudne. Żadna pojedyncza terapia nie gwarantuje pełnego odrostu, a indywidualne reakcje są bardzo zróżnicowane. Dostępnych jest kilka opcji leczenia, niektóre poparte danymi klinicznymi, a inne niepotwierdzonymi dowodami. Kluczowe jest zrozumienie, co każdy zabieg może realistycznie osiągnąć.

Inhibitory JAK

Inhibitory kinazy janusowej zmieniły dyskusję na temat ciężkiego łysienia. FDA zatwierdziła baricytynib (Olumiant) w leczeniu łysienia plackowatego w 2022 r., a do badań klinicznych włączono pacjentów z łysieniem uniwersalnym. W badaniach klinicznych około 30% pacjentów, u których wystąpiła utrata co najmniej 50% włosów na skórze głowy, osiągnęło 80% pokrycia w ciągu 36 tygodni. Lek ritlecitinib (Litfulo), zatwierdzony dla pacjentów w wieku 12 lat i starszych, oprócz JAK, celuje w rodzinę TEC. Obydwa leki przyjmowane są w postaci tabletek do codziennego stosowania i niosą ze sobą ryzyko (w tym większe ryzyko infekcji), podwyższony cholesterol i rzadkie zakrzepy krwi. Comiesięczne monitorowanie pracy krwi jest standardową praktyką. Koszty wahają się od 2500 do 4000 dolarów miesięcznie bez ubezpieczenia, ale dostępne są programy pomocy producenta.

Miejscowa immunoterapia

Lekarze stosują difenylocyklopropenon (DPCP) od dziesięcioleci. Zabieg polega na zastosowaniu substancji chemicznej wywołującej łagodną reakcję alergiczną, która odwraca atak układu odpornościowego od mieszków włosowych. Wskaźniki odpowiedzi w przypadku łysienia uniwersalnego mieszczą się w przedziale 20–30%, a gdy następuje odrost, jest on często częściowy. Konieczne są cotygodniowe wizyty w klinice przez 6 do 12 miesięcy, a potencjalne skutki uboczne obejmują pęcherze, egzemę i obrzęk węzłów chłonnych. DPCP jest powszechnie dostępny (ale ponieważ nie jest zatwierdzony przez FDA do tego wskazania), zakres ubezpieczenia jest niespójny.

Kortykosteroidy

Prednizon podawany doustnie w dużych dawkach może w niektórych przypadkach stymulować odrost, ale jego działanie jest zwykle przemijające. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do przyrostu masy ciała, utraty masy kostnej, cukrzycy i zmian nastroju. W przypadku niejednolitego łysienia plackowatego powszechnie stosuje się wstrzyknięcia doogniskowe (acetonid triamcynolonu, 2,5-5 mg/ml). Mimo to, w universalis, gdzie dotyka to całą skórę głowy i ciało, wstrzykiwanie każdej zmiany jest niepraktyczne. Miejscowe kortykosteroidy są w dużej mierze nieskuteczne w tym schorzeniu.

Inne opcje medyczne

• Kontaktowe środki uczulające, takie jak ester dibutylowy kwasu skwarynowego (SADBE), działają w podobny sposób jak DPCP i są uzupełniane przez specjalistyczne apteki. Wskaźniki odpowiedzi są porównywalne.

• Minoksydyl podawany doustnie (2,5-5 mg/dobę) jest czasami dodawany do inhibitorów jak lub stosowany w monoterapii. Jedno małe badanie wykazało, że 30% pacjentów z ciężkim łysieniem doświadczyło pewnego odrostu po 6 miesiącach, chociaż jakość włosów jest różna.

• Laseroterapia niskopoziomowa jest szeroko sprzedawana, ale w przeglądzie systematycznym z 2021 r. stwierdzono, że dowody na uniwersalność są niewystarczające. Niektórzy pacjenci zgłaszają niewielki wzrost porów międzykręgowych.

Opcje chirurgiczne i kosmetyczne

Przeszczep włosów rzadko jest dobrym rozwiązaniem. Ponieważ łysienie uniwersalne często wiąże się z trwającym atakiem autoimmunologicznym, przeszczepione włosy mogą wypadać. Na całkowicie łysej skórze głowy podaż dawców jest ograniczona. Chirurdzy zazwyczaj odrzucają przypadki, chyba że choroba była stabilna przez co najmniej dwa lata - co oznacza, że nie ma aktywnych plastrów.

Praktyczne alternatywy obejmują peruki, mikropigmentację (tatuaż na skórze głowy) i mikroblading brwi, a peruka na najwyższym poziomie kosztuje od 1500 $ do 5000 $. Tatuaż medyczny brwi kosztuje od 300 $ do 900 $ za sesję. Nie leczą podstawowej choroby, ale niezawodnie przywracają wygląd.

Pojawiające się badania

W badaniach klinicznych testowano obecnie inhibitory jak nowej generacji - upadacytynib i abrokitynib - oraz leki biologiczne ukierunkowane na interleukiny 15 i 2.